Vila na Paliću više nije Titova

Agencija za restituciju pređašnjim vlasnicima vraća vredne zgrade u Subotici i Aleksandrovcu. I Rufovo zdanje ide naslednicima, kao i vila Dragoljuba Markovića, tvorca vinjaka

JEDNA od najpoznatijih palićkih vila – Titova vila, nazvana tako iako je bivši jugoslovenski predsednik u njoj prespavao samo jednom, uskoro će biti vraćena starim vlasnicima, saznaju “Novosti” u Agenciji za restituciju.

Prelepo zdanje pripadalo je pre rata industrijalcu Vilimu Konenu, a posle rata su u njemu boravile mnoge poznate ličnosti. Dobrica Ćosić je tu pisao “Korene”, svraćali su i Oskar Davičo, Antonije Isaković, Milan Konjović…

Ova vila sagrađena je 1903, a oduzeta Konenovima 1946, kada i fabrike, hladnjače, zemlja, firme i kuće u Subotici, Novom Sadu i Beogradu. Bili su suvlasnici firme “Hartman i Konen”, koja je posle rata preimenovana u Industrija mesa “29. novembar”. Konen mlađi je za vreme rata bio u zarobljeništvu, u Nemačkoj, kao oficir kraljeve vojske. Uprkos tome, proglašen je za narodnog neprijatelja i čak dva puta osuđen na smrt. Novosadski sud mu je preinačio smrtnu kaznu u 26 meseci zatvora.

Kako objašnjavaju u Agenciji za restituciju, iako vilom sve vreme gazduje Opština, ona je duže od deceniju napuštena i stekli su se uslovi za vraćanje u naturi.

Uskoro će biti vraćeno još jedno poznato subotičko zdanje – Rufova vila, po mnogima najlepša zgrada u ovom gradu. Rufovi su bili jedna od najbogatijih jevrejskih porodica, a restituciju su tražili potomci iz Brazila. Josif Ruf bio je osnivač i vlasnik čuvene fabrike čokolade i bombona, koja će 1948. biti prozvana “Pionir”. Njegove “negro” bombone proizvode se i danas.

Braća Ruf imala su prodavnice u Beogradu, Novom Sadu, Velikom Bečkereku, Pančevu i Osijeku, prvoklasne oranice na Verušiću, kao i mlekarsku farmu. Josif je gajio i šećernu repu, koja se prerađivala u Crvenki. Pored zdanja u Manojlovićevoj 6, u Subotici, imao je palatu i u Beogradu. U vreme kada su automobili bili retkost, vozio je “sitroen”, “opel” i “ford”. Rufu je bogatstvo oduzeto 1946, a porodica se 1950. iselila u Izrael.

Još jedno zanimljivo zdanje biće vraćeno narednih meseci, u Aleksandrovcu – kuća tvorca vinjaka Dragoljuba Markovića. Kako kažu u Agenciji za restituciju, ovu kuću projektovao je isti arhitekta kao i Beli dvor, Aleksandar Đorđević, pa Markovićeva vila izgleda kao umanjeno izdanje dvora s Dedinja. Markoviću su oduzeti i vinogradi, voćnjaci, vinski podrumi…

Okružni sud u Kruševcu je pre nekoliko godina rehabilitovao Dragoljuba i njegovog sina Milutina, koji su posle rata optuženi da su Nemcima isporučivali vino. Dragoljub je osuđen na osam, a Milutin na tri godine, mada je u međuvremenu utvrđeno da su optužbe plasirali lažni svedoci, da bi se dokopali njihove imovine. Ostala je priča i da je Dragoljuba iz zatvora izvukao Dobrica Ćosić, da, po Titovoj naredbi, spase usirćeno vino spremno za izvoz.

autor:V. Crnjanski Spasojević
izvor: Novosti.rs
Foto Jelena Lemajić

Facebooktwittergoogle_pluslinkedin

POGLEDAJTE JOŠ ...